شفا درمان
0 محصولات نمایش سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

تاثیر موسیقی در معماری ایران

تاثیر موسیقی بر معماری ایران

ارتباط هنرهای معماری و موسیقی در بحث هنر سنتی یکی از مفاهیمی است که می توان رد پای آن را

در هنرهای دیگر به واسطه ی تشخیص عناصر سازنده ی آنها دنبال نمود. یکی از حلقه های اتصال، هنر

نگارگری است که ظرایف آن با دو هنر معماری و موسیقی قابل تطبیق است لذا می توان جهت بررسی

معادل های هنرهای سنتی، حلقه های اتصال هنرهای معماری و موسیقی را در دیگر هنرهای وابسته

با بنیاد سنتی جست و جو کرد چه رابطه ای بین فضای فیزیکی معماری و فضای غیر فیزیکی موسیقی وجود دارد؟

معماری موسیقایی چیست؟ موسیقی ای که به معماری می گراید کدام است؟

خانه موسیقی ایران

این سوالات، نمونه های بسیار ناچیزی از سوالاتی است که در این مقوله پیش می آید

و تا زمانی که موسیقی نواخته و معماری بنا شود این سوال ها و دغدغه ها ادامه دارند.

در این زمینه کوشش هایی انجام شده است، منابعی تالیف و طرح هایی نیز ترسیم شده اند

که به عنوان مثال می توان به نظرات من صور قلامکی» در کتاب معماری و موسیقی

و همچنین سخنرانی «حسام الدین سراج» اشاره کرد.

روش کار به گونه ای است که ملودی های خاصی به یک معماری نسبت داده

و سعی می شود که با استفاده از یک تم معین به طرح یک معماری مشخص پرداخته شود

این بررسی، به دنبال پیروی کردن معماری از یک نوع موسیقی خاص و شکل گیری یک حجم

بر اساس یک صوت نیست.

در این مجال سعی شده است که با استفاده از تعاریف بنیادین ترها رابطه ی موسیقی و معماری

در هنرهای اصیل ایرانی به طور مختصر بررسی شود،

تاثیر موسیقی در معماری ایران

 

مقدمه

موسیقی دان می نوازد، معمار بنا می کند. بازیگر فضای مورد نظر خود را شکل می دهد و نقاش دنیای چند بعدی

خود را در قالب دو بعد به نمایش می گذارد، زبان بیان متفاوت است ولی می توان تمام آنها را در یک قالب جمع آوری کرد،

قالبی که حد و مرز آن مشخص نیست.

در حقیقت در هر هنر اصیلی، هنرمند هنر خود را وسیله و ابزاری می یابد برای بیان درونیات خویش که این درونیات

چیزی نیست مگر دست یازیدن به جهانی و عالمی ورای این مکان و زمان…

هنر اصیل عمل هنر اصیل، رهایی دانش از قیدها و اراده، ترک نفس و منافع مادی آن و ارتقا به مرتبه ی شهود حقیقت است.

مقصد علم، جهان است با اجزای آن و مقصد هنر، جزء و فردی است که جهانی در او نهان است، یک اثر هنری هرچه بتواند

صورت افلاطونی شیء را بهتر نشان دهد به موفقیت نزدیک تر است. به همین جهت غرض از تصویر یک شخص مطابقت

محض نیست بلکه غرض آن است که تا حد امکان بعضی از صفات اساسی یا کلی انسان را عرضه بدارد.

در مجموع باید گفت که هنر عبارت است از در قالب اثر آمدن حقیقت

بشر در طول تاریخ همواره به تلاش های گوناگونی دست زده است تا باورها و آرمان های انسانی خویش را

در قالب اشکال مختلف بیان و به دیگران منتقل کند. بی تردید تا کنون اهمیت هیچ یک از این تلاش ها به اندازه ی

هنر در نمایان ساختن جوهر پندار و اندیشه ی انسان در طول تاریخ، فرهنگ و تمدن بشر ارزشمند نبوده است.

اندیشه هایی که با کشیدن، نواختن یا ساختن بیان شده است.

«بندتو کروچه» در تعریفی که از هنر به عمل می آورد اشاره به درون دارد، درونی که معنی خاصی دارد.

او می گوید: . «اعجاز هنر نه در تجسم صورت بلکه در درک و فهم آن است، تجسم امری است فنی که به

مهارت و چیره دستی مربوط است » مقام هنر از علم بالاتر است زیرا علم از راه کوشش برای جمع مواد

و اشکال احتیاط آمیز به هدف می رسد و هنر از راه شهود و تجلی به غرض خویش نایل می شود.

برای علم، داشتن استعداد کافی است، ولی هنر احتیاج به نبوغ دارد. هتر غم و اندوه زندگی را تسکین می دهد

زیرا ما را از امور جزیی و زودگذر به جهان کلی و ابدی می کشاند.

به قول «اسپینوزا»، «ذهن هرچه بیشتر منظر جاودانی اشیا را ببیند، به همان قدر در ابدیت سهیم است»

موزه موسیقی ایران

تاثیر موسیقی در معماری ایران

سلسه مراتب هنرها

میزان شوپنهاور برای طبقه بندی و ترتیب سلسله ی هنرها، درجات عینیت یافتن خواست با اراده است،

به این ترتیب که هنرها از معماری و مجسمه سازی که هنرهایی سه بعدی هستند به نقاشی که مانند

همه ی هنرهای مکانی هنری دو بعدی است و سپس به سوی شعر و از همه بالاتر موسیقی که هتری

یک بعدی و زمانی است رو به کمال می روند. معماری فرا نماینده ی برخی ایده های بستر همچون سنگینی،

همبستگی، استواری و سختی است. یعنی صفات کلی سنگ در نگارگری و پیکرتراشی تاریخی فرانماینده

ایده ی انسان است، اگر چه سر و کار پیکرتراشی در اصل با زیبایی و لطافت است و سر و کار نگارگری بیشتر

با فرا نمودن ویژگی و شور در موسیقی هنرمند برای بیان درونیات خود تنها از بعد زمان بهره می جوید،

اما والاترین همه ی هنرها موسیقی است،

«کانت» و «هگل» در بیان مراتب هنرهای زیبا موسیقی را در میان نقاشی و شعر قرار داده و مقام شعر را

برتر دانسته اند، اما شوپنهاور موسیقی را مافوق تصورات دانسته و آن را عالی ترین هنر انسانی شمرده است.

تاثیر موسیقی در معماری ایران

موسیقی

قدرت هنر در بالا بردن ما از این عالم نفساتی بیشتر در موسیقی آشکار است، موسیقی به هیچ وجه مانند

هنرهای دیگر رونوشت آمال و تصورات و حقیقت اشیا نیست، بلکه نشان دهنده ی خود اراده یا خواست است.

موسیقی آن حرکت و کوشش و سرگردانی ابدی اراده را نشان میدهد که بالاخره به سوی خود برمی گردد

و کو شش را از سر می گیرد. به همین جهت اثر موسیقی از هنرهای دیگر نافذتر و قوی تر است،

زیرا هنرهای دیگر با سایه ی اشیا سر و کار دارند و موسیقی با خود آنها۔

فرق دیگر موسیقی با هنرهای دیگر در این است که موسیقی مستقیما – نه از راه تصورات – بر احساسات ما اثر می کند.

انسان با گوش فرا دادن به موسیقی از آن حقیقت نهفته در زیر پندارها کشف مستقیمی می کند،

اگر چه نه به صورت مفهومی، و این حقیقت را که به صورت هنری پدیدار شده به صورت عینی و

بی تعلق درونیافت می کند، نه همچون کسی که اسیر چنگال جباریت خواست است. افزون بر این

اگر می توانستیم همه ی آنچه را که موسیقی بدون مفاهیم بیان می کند به درستی با مفاهیم بیان کنیم،

به فلسفه ی راستین میرسیدیم، او با چیزی سخن می گوید که از ذهن لطیف تر است. شوپنهاور موسیقی

محض یا مطلق را برتر از موسیقی برنامه ای با توصیفی میداند، مانند موسیقی برنامه ریزی شده با تقلیدگر

که صداهای طبیعی را تقلید می کند یا نقاشی در صدا» و همچنین اپرا.

طبق نظر شوپنهاور، موسیقی عالی ترین نوع هنری بوده و نیازی به حمایت اشکال دیگر هنری ندارد.

به نظر او وقتی موسیقی به کلمات خیلی نزدیک شده و در پی شکل گرفتن بر اساس حوادث باشد،

این یعنی که مترصد استفاده از زبانی است که به خودش تعلق ندارد.

 

معماری

معماری به طور کلی قضایی سه بعدی است که ما در آن زندگی می کنیم.

برآمدگی ها و تورفتگیها، هم در موسیقی و هم در حوزه ی هنرهای بصری، اهمیت دارند.

برخورد درست با نسبتها در اینجا ضرورت دارد. در هنر معماری، هنرمند معمار برای بیان یافته هایش

خود را به طور همزمان نیازمند به چهار بعد طول، عرض، ارتفاع و زمان می یابد. معماری ترکیبی است

از علم، هنر و تجربه که در رشته هایی نظیر ساختمان قدمتی چند هزار ساله دارد. معماری یعنی ارایه ی

توصیفی فتی از یک سیستم که نشان دهنده ی ساختار اجزا آن، ارتباط بین آنها و اصول و قواعد حاکم بر

طراحی و تکامل آنها در گذر زمان باشد. بهترین معماری باید نه با تزریق، بلکه با تسبتها و حجم های سازنده

سرو کار داشته باشد.

«هایدگر» برای تجسم بخشیدن به تصورات خود از هنر به مثالی منبعث از معماری متوسل می شود،

او معماری را در کنار نقاشی، مجسمه سازی و موسیقی نشانده و به صراحت از آن تحت عنوان یکی از

هنرهای «ذاتا شاعرانه» نام می برد. معماری یک هنر بصری است، در حوزه ی بصری اجزای سازنده ای

وجود دارد که مرتبط با آن چیزی است که ما حوزهی عقلانی اش می خوانیم و در عین حال بخشی از موسیقی

نیز به حساب می آید.

تاثیر موسیقی در معماری ایران

موسیقی و معماری ایران

مفاهیم و زبان مشترک معماری و موسیقی اصیل ایرانی

وقتی سخن از مشترکات معماری و موسیقی به میان می آید، ابتدایی ترین پرسش به ماهیت وجودی

این دو هنر باز می گردد که یکی ذاتأ ملموس و عینی و دیگری تجریدی و ذهنی است به کارگیری ابزارهای

تحلیلی در پاسخ گویی به این پرسش که معماری و موسیقی، چگونه با یکدیگر ارتباط دارند و مشترکات و

مفترقات آنها چیست ما را به مسیری رهنمون می شود که طی آن خواهیم دید آفرینش معماری از همان

خاستگاهی برمی خیزد و از همان گذرگاه هایی عبور می کند و بالاخره، به همان سرمنزل هایی می رسد

که آفرینش موسیقی نیز مقید به آنهاست.

شاید به همین دلیل «گوته» معتقد است که معماری یعنی موسیقی منجمد شده» زمان از مفاهیم مهم

در معماری و موسیقی است، مفهوم زمان در موسیقی بسیار خوب درک می شود، و حرکت، وزن و

«گذشت زمان» با آفرینش زمان و مکان ارتباط دارد. این مفهوم از زمان در هنرهای ایرانی موجب می شود

که وزن، مفهومی دورانی بیابد و تکرار الگوهای وزنی، تجلی بخش مجرد این تفکر باشد که در آثار نگارگری

به وسیله ی اسلیمی ها، طرح های هندسی، روانی و سیالیت و دوران موجود، در معماری با تکرار و توالی

اجزای یک اثر و در موسیقی با ادوار ایقاعی به تکامل می رسد. هنرها هریک با ابزارهای خاص خود به اشکال

متفاوت ظاهر می شوند و هر کدام به طریقی از قوهی احساس از سان استفاده می کنند، یکی از بینایی و

دیگری شنوایی و آن یکی از هر دو، موسیقی به شیوهی نقاشی، تصویر های چشمی یا دیداری از دنیای

خارج فراهم می آورد، بلکه تصویرهای صوتی می آفریند که تقلیدی از آواز پرندگان و با صدای باد و باران است،

ولی این جنبه ی ظاهری هنر موسیقی به شمار می آید. موسیقی در شیوهی بیان تفاوت اساسی با هنرهای

دیگر دارد ولی از لحاظ ماهیت بنیادی در قالب هنر قرار گرفته است و واکنشی است که درون آدمی در برابر دنیای

خارج از خود بروز می دهد. یکی از ویژگی های اساسی موسیقی معنویت و بی واسطگی آن است.

 

شوپنهاور در این مورد چنین عقیده دارد که موسیقی به هیچ وجه مانند هنرهای دیگر رونوشت آمال وتصورات

و یا حقیقت اشیا نیست بلکه نسخه خود اراده است، ولی در معماری پیام ذهنی هنرمند باید در قالب واسطه ای

به نام ساختمان به دیگران انتقال یابد و با در نقاشی آرمانهای ذهنی هنرمند توسط اشکال و خطوط و رنگهای قابل

رویت همگان بیان می شود.

شاید بتوان از تحلیل گفته ی شوپنهاور در مورد موسیقی به کلامی جامع تر دست یافت و آن این که همه ی هنرها

در نهایت راهی به سوی انتزاع و تجرید می گشاید. با این تعریف به راحتی می توان به مشابهت های زیادی بین هنرها

به ویژه هنر موسیقی و معماری نایل آمد، زیرا در آفرینش معماری تخیل هنری و صورتهای ذهنی هنرمند توسط ابهام

که از کاربرد نمادهایی از فرمهای عینی در ساختمان بنا حاصل می شود، خود را به مرز تجربه و انتزاع، جایی که

موسیقی در آن جایگاهی رفیع دارد، می رساند.

تاثیر موسیقی در معماری ایران

نگارگری

هنر نگارگری

برای رسیدن به مفهوم پیوند بین هنر موسیقی و هنر معماری از یک واسطه ی هنری استفاده خواهیم کرد

و نقاشی (نگارگری) با توجه به ملموس بودنش، عنصر واسطهی ما در این برخورد و شناسایی خواهد بود،

زمینه ی فکری و فلسفی نگارگری حقیقتی است شهودی و مجرد از دنیای کثرات که حاصل آفرینش هنری

چنین دیدگاهی، فضایی است آکنده از رمز و تمثیل، نشات گرفته از عالم ملکوت.

نمایش این عالم در آیینه ی نگارگری، تصویر خیال انگیز طبیعتی است که بی نهایت را با نمادهای خاص خود به

تصویر می کشد. بی نهایتی که ریشه در حقایق ثابت و سنت های اصیل دارد، این دنیای رنگها که هنرمند به

آن وارد خواهد شد با دنیای رنگین درون هنرمند ارتباط پیدا خواهد کرد.

هنگامی که روابط مادی و علی میان پدیدارها به وسیله ی تفسیرهای مبتنی بر ماده و علت های صوری میسر نشود

و از چهارچوب آن فراتر رفته باشد، باید به سراغ روابط و پیوندهایی که در زمینه ی بینش ها و تجلیات ذهنی در آن موارد

وجود دارد رفت، که آنها نیز (یعنی آن تجلیات درونی خود واقعیت ها و پدیدارهایی هستند که موجودند ولی هستی آنها

از نوع دیگری است . بدین ترتیب، با توجه به ریزه کاری ها و اسراری که در این نقاشی ها به کار رفته است،

به طور روشن تری آنچه تا کنون در هنر ایرانی مورد بررسی قرار دادیم، با دنیایی که در حدفاصل جهان محسوس

و جهان معقول قرار دارد آشنا می شویم و به رموز پاره ای از نمادها و نگاره های ایرانی پی می بریم.

در اینجا پیوستگی خلاقیت هنری با تصویری که شخصیت درونی هنرمند از مجموعه ی جهان در بر دارد

به طرز روشنی جلوه گری می کند، زیرا هر اثر هنری اصیلی بیش از هر چیز خویشتن خویش آفریننده ی

اثر را متجلی می نماید و همین شخصیت درونی است که جهان پنهانی و فردی هرکس را در نهاد وی

لحظه به لحظه باز می آفریند. جهانی که با نمودی از روشنایی های بهشت آسا و یا تیرگی های دوزخی

خواهد بود. در هنر نگارگری رنگها همگی مسطح اند و کلا نگارگر از هر چیزی که او را وادار به تصویر کردن

سطحی این دنیا نماید تمرد می جوید و در پی ایجاد حالات و فضاهایی غیر طبیعی و نمادین بر می آید.

تاثیر موسیقی در معماری ایران

وجوه اشتراک هنر نگارگری با دو هنر معماری و موسیقی

در هنر نگارگری، نگارگر برای بیان تجلیات از دو بعد طول و عرض بهره می جوید، هنر معماری چهار بعد

طول و عرض و ارتفاع و زمان را به خدمت گرفته و موسیقی یک بعد زمان را در فرآیند مقایسه ای معماری

با موسیقی دو نوع برخورد شکلی با ظاهری و محتوایی دیده می شود، فرآیند شکلی آنچه که به صورت

قرارداد ها و قوانین فیزیکی وضع شده است صورت را می سازد و محتوا شامل عواملی همچون نگرش محیطی،

نگرش حسی و همچنین زمینه هایی که خالق اثر در آن پرورش یافته است می شود.

پیشینه ی تاریخی و ضمیر ناخودآگاه و نوعی گذار از صورت به دورن در ارتباط معماری با موسیقی تجلی می یابد،

در این گذار، هنر نگارگری با به خدمت گرفتن دو بعد طول و عرض در میانه ی گذر قرار دارد.

همان طور که در این مجال گفته شد، نگارگر در هنر نگارگری در پی ایجاد حالات و فضاهایی غیر طبیعی و نمادین بر می آید

موسیقی نیز هنری است با زبانی کاملا نمادین در خدمت هنرمند، لذا هر دو هنر با زبانی نمادین سخن می گویند

که در هر کدام می توان به مدد دیگری شتافت، این ارتباط دو سویه است و می توان گفت هر دو هنر قادر به

یاری رساندن به دیگری هستند. برای رسیدن به بیان محسوس تری برای وجوه اشتراک این سه هنر می توان

از ریتم به عنوان یکی از عناصر مشترک در هر سه هنر بهره جست.

 

همان طور که اشاره شد، یکی از عناصر اشتراک این سه هنر ریتم است. ریتم پدیده ی پیچیده ای است

که در تمام آثار هنری جریان دارد، تابعی از زمان که در نمودهای گوناگون بصری – صوتی همانند اسم معنی

در دستور زبان است. ریتم پدیده ای است که به خودی خود وجود ندارد و حیاتش تابع موجودیت دیگری است.

تاثیر موسیقی در معماری ایران

ریتم

ریتم در موسیقی

وجود ریتم در موسیقی از مفاهیم بنیادی است و به عت صر زمان وابسته است.

یک اثر موسیقی را بیشتر می توان از ریتم آن شناخت تا از نت هایش، موسیقیدانان متفقا برآنند

که ریتم عنصر لاینفک موسیقی است و به آن حرکت می بخشد و جزء مهمی از یک اثر موسیقی

را تشکیل می دهد و براحساس و درک ما اثر می گذارد. مثلا مارش به خاطر ریتم کوبنده اش

هیجان انگیز است و لالایی با ریتم آرام و لطیف خود به انسان احساس آرامش می دهد.

اصولا ریتم از یک حرکت فطری تابعیت می کند. ریتم را در یک تعریف کلی، می توان

احساس حرکت در موسیقی دانست که تاکیدی قابل ملاحظه بر نظم ، نظمی تکراری و دورانی دارد

و نیز اختلاف قوت و ضعف ضربها از آن درک می شود. دو عامل مزبور

(نظم و اختلاف در بسیاری از پدیده های طبیعی، مانند تنفس)دوره ی منظم دم و بازدم» و اختلاف میان آن دو

(، ضربان قلب )انقباض و انبساط آن(، حرکت آب دریا ) جزر و مد و دوره های چند زمانه مانند دوره ی شبانه روز،

گردش سال و … دیده می شود.

نتیجه گیری

در هنرهای بصری، معماری، مجسمه سازی و نقاشی، ریتم از تسلسل هم آهنگ و منظم سایه ها،

نور، رنگهای ملایم، خطوط صاف و منحنی خود را نشان می دهد. این هنرها بی حرکت و ساکن اند و

از راه دیده درک می شوند و می توان گفت که ریتم در آنها بصری و ایستا است. در هنرهای بصری

نیز ریتم جزء لاینفک پیام است و بین آنها همان رابطه ای وجود دارد که در بخش های کوتاه و تکیه های

هنرهای بیانی، رقص، شعر و موسیقی مشاهده میشود.

تاثیر موسیقی در معماری ایران

در واقع هر گاه از سنگها، رنگها و خطوط، یک اثر نقاشی، مجسمه سازی با معماری خلق شود،

همیشه از یک قانون موزون پرده بر می دارد که به نظر می رسد موسیقی ساکنی را نه از راه

گوش بلکه از طریق چشم مینوازد. همان طور که مشاهده می شود هر سه هنر و به طور کلی

همه هنرهای اصیل در ماهیت همگی یکی هستند، لذا در همه ی هنرها تفاوتی از حیث هدف نهایی

یافت نمی شود. هنرها را به نقاشی و موسیقی و معماری و … تقسیم نکنیم، این ها در عالم تکنیک

و کثرت است و باز هم همان گویش است که تامکرر است و متفاوت.

 

منبع نشر

منابع:
  • ماهنامه ی فرهنگ و آهنگ، سال دوم – همسویی جهان معماری و موسیقی – غزاله فیلی نژاد – خرداد و تیر ۱۳۸۵
 ۲- نگارگری ایرانی، مجموعه ی بخش های کنفرانسس نگارگری ایران ٣- وزیریان، علی۔ آوینی، محمد. نگاره انتشارات برگ
 ۴- ماسالی، کیاوش- هنر موسیقی در فلسفهی شوپنهاور – فروردین ۱۳۸۵ ۵- منصوری، پرویز تئوری بنیادی موسیقی چاپ بیستم ۱۳۸۴ ۶- ماسالی، کیاوش – فلسفه اسپینوزا، جهان از چشم انداز ابدیت – فروردین ۱۳۸۶
6 – ماسالی،کیاوش-فلسفه اسپینوزا،جهان از چشم انداز ابدیت-فروردین 1386
7 – نوربری-شولتز،کریستیان-مفهوم سکونت به سوی معماری تمثیلی-ترجمه محمود یار احمدی
8 – سخنرانی حسام الدین سراج در باب پیوند در هنر موسیقی و معماری در جمعی از دانشجویان دانشکده تربیت فنی دختران تهران
9 – فلامکی منصور،معماری و موسیقی

0
دیدگاه‌های نوشته

*
*

جواب سوال‌هاتون رو می‌تونید در زیر پیدا کنید. در غیر اینصورت از ما بپرسید، ما همیشه به سوالاتتون جواب می‌دهیم.
شرایط کسب امتیاز از طریق ثبت نظر چیست؟
شما می توانید پس از دریافت سفارش، نظر خود را در رابطه با محصول خریداری شده در الوند رایان بنویسید. پس از تایید نظر شما توسط کارشناسان شفا درمان ، امتیاز برای شما ثبت می‌شود.تا قبل از تایید نظر امتیاز شما در قسمت تاریخچه بخش امتیازات در صف نمایش داده میشود.
چرا بایستی در حساب کاربری شماره کارت ثبت کنم؟
در صورتی که از خرید خود منصرف شوید شفا درمان در کمترین زمان ممکن مبلغ را به شماره کارت شما برگشت می دهد. مهم است که شماره کارت به نام مالک حساب کاربری ثبت داشته باشید
چرا بایستی در حساب کاربری آدرس ایمیل ثبت کنم؟
کلیه مکاتبات شفا درمان با آدرس ایمیل شما انجام می شود.